Αρχείο για Εκκλησιαστικά
Ακολουθία των Δ΄ Χαιρετισμών στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βλαχέρνας
Σήμερα Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026
και ώρα 7:00 μμ, θα πραγματοποιηθεί
η ακολουθία των Χαιρετισμών της Παναγίας (Δ΄ στάση),
στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Βλαχέρνας.
Εσπερινή Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία την Τετάρτη 18 Μαρτίου στη Βλαχέρνα.
Εσπερινή Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία
θα τελεστεί την Τετάρτη 18 Μαρτίου
στην Ιερά Μητρόπολη Αγίου Αθανασίου και ώρα 06:00μμ.
Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως στη Βλαχέρνα
foto: TAM
Την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως γιορτάζουμε και τιμούμε το σύμβολο του σταυρού. Όπως είναι γνωστό, Ο Χριστός σταυρώθηκε και πέθανε πάνω στο σταυρό έως ότου να αναστηθεί τρεις ημέρες αργότερα. Από τότε, ο σταυρός αποτελεί σύμβολο του Χριστιανισμού με ιδιαίτερη σημασία. Συνηθίζεται όλοι οι παρευρισκόμενοι να λαμβάνουν από την εκκλησία λουλούδια (τα λεγόμενα και ως σταυρολούλουδα) τα οποία όταν επιστρέψουν σπίτι τους συνήθως τα τοποθετούν στο εικονοστάσι τους δίπλα από το καντήλι.
Θεία Λειτουργία την Κυριακή της Ορθοδοξίας στη Βλαχέρνα.
Την Κυριακή της Ορθοδοξίας, την 1η Μαρτίου 2026, ο εφημέριος του χωριού μας π.Παναγιώτης, θα τελέσει την Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου.
*** Η Κυριακή της Ορθοδοξίας γιορτάζεται κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή της Σαρακοστής (φέτος «πέφτει» την Κυριακή 1η Μαρτίου). Η ημέρα τιμά την τελική νίκη κατά της εικονομαχίας το 843 και, αργότερα, την αντίθεση σε κάθε μορφή ετεροδοξίας, αποτελώντας σημαντικό κομμάτι της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και άλλων εκκλησιών που ακολουθούν το Βυζαντινό Τελετουργικό. Σε ανάμνηση της αναστήλωσης των εικόνων, εορτάζεται σε όλους τους ορθόδοξους χριστιανικούς ναούς η Κυριακή της Ορθοδοξίας κατά την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, δηλαδή 42 μέρες πριν το Πάσχα. Κατά τη λειτουργία αναγιγνώσκεται περικοπή από την προς Εβραίους επιστολής (ια’:24-26, και 32-40), όπου εκτίθενται οι αγώνες των αγίων ανδρών της Παλαιάς Διαθήκης υπέρ της πίστεως, καθώς επίσης και περικοπή από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (α’ 40 κ.έ.), όπου ιστορείται η κλήση του Φιλίππου και Ναθαναήλ που ομολόγησαν τον Ιησού Χριστό ως υιόν του Θεού «Ῥαββί, σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ Βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ».
Στα τέλη του 7ου και στις αρχές του 8ου αιώνα, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία εμφανίστηκαν θεωρίες που θεωρούσαν την προσκύνηση των ιερών εικόνων ειδωλολατρική πράξη. Ο αυτοκράτορας Λέων Γ’ υιοθέτησε αυτές τις απόψεις και το 726 απαγόρευσε την ύπαρξη και την προσκύνηση εικόνων. Η περίοδος αυτή, γνωστή ως Εικονομαχία, διαίρεσε την κοινωνία σε Εικονομάχους (Εικονοκλάστες) και Εικονολάτρες (Εικονόφιλοι). Το 787, η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος διακήρυξε την τιμητική προσκύνηση των εικόνων, αλλά οι εικονομάχοι συνέχισαν να προκαλούν προβλήματα. Μετά το θάνατο του αυτοκράτορα Θεόφιλου, ο μικρός Μιχαήλ Γ’ με τη μητέρα του Θεοδώρα και τον Πατριάρχη Μεθόδιο Α’ κάλεσαν Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη το 843. Στο τέλος της πρώτης συνεδρίασης, πραγματοποιήθηκε θριαμβευτική πομπή από τον ναό της Παναγίας των Βλαχερνών στην Αγία Σοφία, επαναφέροντας τις εικόνες στον αυτοκρατορικό ναό. Η ημέρα αυτή ορίστηκε να γιορτάζεται κάθε χρόνο ως Κυριακή της Ορθοδοξίας.
«Σάββατο των Ψυχών» ή Ψυχοσάββατο.
Το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, λέγεται «Σάββατο των Ψυχών» ή Ψυχοσάββατο. Είναι το πρώτο από τα δύο Ψυχοσάββατα του έτους (το δεύτερο επιτελείται το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής).
Ο λόγος που το καθιέρωσε η Εκκλησία μας, παρ’ ότι κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο στους κεκοιμημένους, είναι ο εξής: Επειδή πολλοί κατά καιρούς απέθαναν μικροί ή στην ξενιτιά ή στη θάλασσα ή στα όρη και τους κρημνούς ή και μερικοί, λόγω πτώχειας, δεν αξιώθηκαν των διατεταγμένων μνημοσύνων, «οι θείοι Πατέρες φιλανθρώπως κινούμενοι θέσπισαν το μνημόσυνο αυτό υπέρ πάντων των άπ’ αιώνος εύσεβώς τελευτησάντων Χριστιανών».
Επειδή την Κυριακή της Απόκρεω ποιούμε ανάμνηση της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού και οι κεκοιμημένοι μας ακόμη δεν κρίθηκαν, τους μνημονεύουμε σήμερα και, επικαλούμενοι το άπειρο έλεός Του, παρακαλούμε τον Θεό με το μνημόσυνο πού κάνουμε, να τους αναπαύσει. Συγχρόνως δε, ενθυμούμενοι και εμείς το θάνατο και «διεγειρόμεθα προς μετάνοιαν…».
Τα κόλλυβα θεωρούνται σημαντικά για τις ψυχές των νεκρών και έχουν ως στόχο να μνημονευτούν οι νεκροί. Η παράδοση λέει ότι όσες ψυχές δεν έχουν κόλλυβα, τριγυρνούν μέχρι να τους θυμηθούν οι δικοί τους ή να τους προσφέρει κόλλυβα μια άλλη ψυχή.
Κόλλυβα: Η προέλευσή τους φτάνει έως την αρχαιότητα, αλλά στη χριστιανική παράδοση συνδέονται με το θαύμα του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος, όταν προστάτευσε τους χριστιανούς από τα ειδωλολατρικά τρόφιμα δίνοντας εντολή να φτιάξουν κόλλυβα από βρασμένο σιτάρι. Από τότε, η εκκλησία τα καθιέρωσε ως προσφορά για τους νεκρούς, ιδιαίτερα στα Ψυχοσάββατα. Η λέξη “κόλλυβα” προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη κόλλυβον, που σήμαινε μικρός κόκκος σιταριού ή ψωμιού.
Οι κάτοικοι της Βλαχέρνας, τηρώντας το έθιμο, έφτιαξαν πρόσφορα και κόλλυβα (σπερνά) για την μνήμη των νεκρών και βέβαια έφεραν το ψυχοχάρτι με τα ονόματα των νεκρών αγαπημένων, για να τα διαβάσει ο παπάς και να διαβιβάσει στον Θεό και στους ίδιους τους νεκρούς την θύμηση που τους κρατούν οι ζωντανοί.
Της Υπαπαντής σήμερα…
Της Υπαπαντής σήμερα και η ορθόδοξη εκκλησία γιορτάζει την “προσφορά” του Χριστού στον Θεό Πατέρα, από την Παναγία και τον θετό πατέρα Ιωσήφ. Η συγκεκριμένη εορτή ανήκει σε αυτές του δωδεκάορτου, τις σημαντικότερες δηλαδή γιορτές της Εκκλησίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι την συγκεκριμένη ημέρα ουσιαστικά κλείνει ο προηγούμενος εκκλησιαστικός κύκλος και ανοίγει το Τριώδιο, λίγο πριν ή λίγες ημέρες μετά, το οποίο κλείνει το Μεγάλο Σάββατο. Μάλιστα στο χωριό μας (Βλαχέρνα) οι παλιοί έλεγαν την εξής χαρακτηριστική παροιμία για τις πριν της Υπαπαντής γιορτές: “Η Υπαπαντή τις μαζεύει μετ’ αντί”, εννοώντας το κλείσιμο του εκκλησιαστικού κύκλου. Μαζεύει δηλαδή τις γιορτές όπως το υφάδι τυλίγεται στο αντί για να αρχίσει νέο υφάδι.
Εξαιρετικό είναι το κάθισμα στον όρθρο που περιγράφει το γεγονός του σαραντισμού του Ιησού Χριστού στον Ναό του Σολομώντα: Νηπιάζει δι’ εμέ ο Παλαιός των ημερών, καθαρσίων κοινωνεί ο καθαρώτατος Θεός ίνα τη σάρκα πιστώσει μου την εκ Παρθένου • και ταύτα Συμεών μυσταγωγούμενος ενέκρωτο αυτόν, Θεόν φανέντα σαρκί και ως Ζωήν ησπάζετο και χαίρων πρεσβυτικώς ανεκραύγαζε: απόλυσον με σε γαρ κατείδον την Ζωήν των απάντων.
Δεν είναι επίσης διόλου τυχαία η επιλογή της συγκεκριμένης ημέρας από την ορθόδοξη εκκλησία ως ημέρας αφιερωμένη στην Μητέρα. Στο πρόσωπο της Παναγίας γιορτάζει η κάθε μάνα, ειδικά η μάνα που έχει χάσει παιδί και η μάνα που έχει κοιμηθεί.
Χρόνια πολλά λοιπόν σε όλες τις Μανούλες.
* Παναγιώτης Κατσούλης (Θεολόγος)
