Back to top
Τετάρτη, 18 Νοεμβρίου, 2026 στις 8:16πμ | Κατηγορία: Ιστορικά | Ν.Δ.Κ.
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2026: 200 χρόνια από τον θάνατο του Καπετάν Αλέξη Νικολάου (Λεβιδιώτη)!

Φέτος συμπληρώνονται 200 χρόνια από τον θάνατο του Καπετάν Αλέξη Νικολάου (Λεβιδιώτη), ο οποίος έπεσε μαχόμενος εναντίον των αιγυπτιακών δυνάμεων του Ιμπραήμ πασά τον Νοέμβριο του 1826!

Ο Καπετάν Αλέξης Νικολάου γεννήθηκε στο Λεβίδι Αρκαδίας το 1782. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Παναγιώτη Γιατράκο και ορίστηκε αρχηγός των όπλων της επαρχίας Τριπολιτσάς μετά τη νικηφόρα μάχη του Λεβιδίου τον Απρίλιο του 1821. Πήρε μέρος στις σημαντικότερες μάχες της Επανάστασης, όπως στο Βαλτέτσι, στη Γράνα, στην άλωση της Τριπολιτσάς και στα Δερβενάκια στο πλευρό του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Πολέμησε επίσης ως υπασπιστής του Παπαφλέσσα στη μάχη στο Μανιάκι, από όπου κατάφερε να επιζήσει. Ιδιαίτερα διακρίθηκε στη μάχη του Αγίου Σώστη Κορινθίας στις 28 Νοεμβρίου 1822.

Ο ιστορικός Φωτάκος περιγράφει τον ηρωικό του θάνατο σημειώνοντας μεταξύ άλλων:

«Μετά την αναχώρησιν του Ιμβραήμ από την Τριπολιτσάν εις τα Μεσσηνιακά φρούρια δια να ξεχειμάσει εκεί, η μείνασα φρουρά της πόλεως, η οποία και άλλοτε είχεν έβγει επίτηδες, εβγήκαν και κατά την νύκτα της 12 ξημερώματα 13 του μηνός Νοεμβρίου του 1826, και ανέβηκαν εις του Μπιλάλη το χάνι, θέσιν γνωστήν, απέχουσαν δε από της Τριπολιτσάς σχεδόν τέσσερας ώρας. Εκεί δε κατά την θέσιν Άγιος Νικόλαος και Κακή Πλεύρα επάνω άφησαν κρυμμένον το τακτικόν στράτευμα, το οποίον εσύγκειτο από χιλίους περίπου άνδρας δια να το μεταχειριστούν ύστερον. Ένα δε σώμα καββαλαραίων έως εκατόν πενήντα εξαπλώθηκαν εις τον κάμπον του Λεβιδίου δια λάφυρα, και δια να ημπορέσουν να τραβήξουν τους Έλληνας κάτω, επήγαν και εις τα πέριξ χωρία Καλπάκι (Αρχαίον Ορχομενόν), Ρούση, Νούδημον και Μποτιά.

Ο δε Αλέξιος Λεβιδιώτης μαθών, ότι οι Τούρκοι ευρίσκοντο εις τον κάμπον, έτρεξε κατά το σύνηθες το ρίζωμα πηγαίνων κατά το Λεβίδι. Αφού δε έφθασεν έως τον Αγιάννην, το άλογόν του, κατά δυστυχίαν, δεν ήθελε να προχωρήση, αλλά εστέκετο ακίνητον εις την θέσιν του, και μετά πολλούς δαρμούς και κεντήματα,τους οποίους έδωκεν εις αυτό, και πολλάς παρατηρήσεις τας οποί- ας έκαμαν προς αυτόν οι σύντροφοί του δια να γυρίσουν οπίσω, διότι ποτέ άλλοτε το άλογον δεν είχε κάμει τούτο, ο Αλέξης απελπισθείς το αφήκεν εις την βρύσιν Αρονίτσαν, και από εκεί περιπατών πεζός κατέβη από κάτω από το χωρίον, όπου οι Τούρκοι καβαλαραίοι τον έφθασαν, τον εκηνύγησαν και τον εκόλλησαν πέρα εις το ερημοκλήσι Άγιον Αθανάσιον. Εκεί εστάθη και επολέμησεν ολίγον με τους Τούρκους, οι οποίοι κατώρθωσαν και του επήραν της πλάταις. Τότε αφήκαν εκεί εις την εκκλησίαν τέσσερας ΄Ελληνας να κρατούν τον τόπον, και αυτούς επήρε τους λοιπούς στρατιώτας και ετράβηξεν το ανάπλαγον δια να υπάγη κατά την θέσιν η οποία ονομάζετο Βεζίτσαις, νομίζων, ότι θα πολεμήσει μόνον με τους καββαλαραίους καθώς και άλλοτε, και μη γνωρίζων, ότι εις την Κακήν Πλεύραν ευρίσκετο ο τακτικός στρατός, ως ανωτέρα είπαμεν.

Εκεί δε πλέον τον έφθασαν οι Τούρκοι και του επήραν της πλάταις και τον επήγαιναν εμπρός πολεμούντα και φεύγοντα, ότε έξαφνα ήλθαν και οι τακτικοί όλοι και τον εκυνήγησαν, αλλ αυτός πολεμών με πολλήν γεναιότητα έφθασεν έως της Βεζίτσαις, εις τον δρόμον πλησίον της Καταβόθρας, εκεί δε πλέον ευρέθη κυκλωμένος πανταχόθεν, εστάθησαν όμως και επολέμησαν αρκετήν ώραν οι περί τον Αλέξην Έλληνες αλλ επί τέλους οι τακτικοί Τούρκοι τους ερρίφθησαν και τοιουτοτρόπως εφόνευσαν αυτόν τον Αλέξην και εκ των συντρόφων του τον Νικολήν Κουβαβάν και τρεις άλλους πριν όμως τους φονεύσουν όλους εβγήκαν εκείνοι, οι οποίοι έμειναν εις τον Άγιον Αθανάσιον, ετουφέκισαν τους Τούρκους εκ των όπισθεν και αφήσαντες τους άλλους συντρόφους έφυγαν λαβωμένοι μάλιστα.

Την δε ακόλουθον ημέραν οι Έλληνες επήγαν και εσήκωσαν του Αλέξη το σώμα και του Κουβαβά και τα επήγαν εις το μοναστήρι του Μπεζενίκου εις την Αγίαν Ελεούσαν και εκεί τα έθαψαν με τας ανηκούσας τιμάς ο δε Παπαναστάσης έψαλλε τα νεκρώσιμα. Το δε άλογόν του το οποίον, ως είπαμεν, δεν ήθελε να υπάγη, ύστερα το επήγαν και αφού το εφόρτωσαν τα δύο πτώματα του κυρίου του και του Κουβαβά, και αφού τα έφερεν εις το μοναστήρι έπειτα εψόφησεν».

Στην ηρωική θυσία του καπετάν Αλέξη αναφέρεται στα απομνημονεύματα του και ο Νικόλαος Σπηλιάδης που μεταξύ άλλων αναφέρει:

«Ο Αλέξης Νικολάου ευρίσκετο εις το μοναστήριον Μπεζενίκου και Τουρκαλβανοί αφού διέβησαν από το Λεβίδι όρμησαν εναντίον του και απεκρούσθησαν με βλάβην των. Και στη συνέχεια τονίζει ότι ο καπετάν Αλέξης τις επόμενες ημέρες “υπερασπίσθη περί τους επτακοσίους αδυνάτους εις τα σπήλαια Γρανίτσας και Καμενίτσης ευρισκομένους, εδίωξε τους αποκλείσαντας αυτά Τούρκους και τους έσωσεν. Αλλ ολίγον ύστερον (μεσούντος του Νοεμβρίου) πίπτει ενδόξως ο ως άνω ειρημένος Αλέξιος Νικολάου. Πληροφορηθείς ούτος ότι εξήλθον από Τριπολιτσάν ως διακόσιοι ιππείς και προχώρησαν νυκτός εις τας πεδιάδας της Κανδήλας και του Λεβιδίου, κατέλαβεν με εκατό Έλληνας το λεγόμενον του Μπιλάλη ξενοδοχείον. Ερχομένους δε τους εχθρούς να περάσωσιν εκείθεν τους εκτύπησε και μετά τρίωρον μάχην εφόνευσε πενήντα και έτρεψε τους λοιπούς εις φυγήν. Άλλοι όμως είχον κλείσει ολίγους Έλληνας εις τινα παλαιάν εκκλησίαν πλησίον του χωρίου Μποντιά και ο Αλέξης έδραμεν εις βοήθειάν των με εικοσιπέντε.

Αλλ εν ώ έτρεχεν αυτόσε έτεροι ενεδρεύοντες τον περιεκύκλωσαν ευθύς, και οι Έλληνες μάχονται καρτερικώς υπό τον ανδρείον αρχηγόν των, ολίγοι προς πολλούς. Αλλ εν τοσούτω επήλθον και άλλοι τακτικοί και άτακτοι, δισχίλιοι περίπου, και τότε πίπτει μαχόμενος ο γενναίος στρατηγός και μετ αυτού πίπτουσι ωσαύτως οκτώ μάρτυρες της πίστεως και της πατρίδος». Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μαζί με τον καπετάν Αλέξη έπεσαν στην μάχη οι σύντροφοι του από το Λεβίδι, Νικόλαος Κουβαβάς, Σωτήρης Καρβουνιάρης, Δημήτριος Μερμήγκης και Γιαννάκης Μερμήγκης, αδελφός του προηγούμενου.

Ο απλός λαός που συνήθιζε να εξυμνεί τις ανδραγαθίες των ηρωικών μορφών του απελευθερωτικού αγώνα, εξύμνησε και την θυσία του μεγάλου Λεβιδιώτη αγωνιστή. Και αφιέρωσε μακροσκελές ποίημα όπου, μεταξύ άλλων, στην τελευταία περικοπή περιγράφει τον ηρωικό θάνατό του σημειώνοντας:

«Πολλά τουφέκια τούριξαν κ’ εννηά τον εβαρέσαν

Και λαβωμένος πού ητανε τάρματα δεν τα ρίχνει

Παρά σκοτώνει αλύπητα ως που τον εσκοτώσαν».

Σχετικά με το ιστορικό της ανέγερσης του μνημείου:
 
Σημειώνουμε πως φέτος συμπληρώνονται τριάντα χρόνια από τα αποκαλυπτήρια του μνημείου, που έγιναν την 15η Αυγούστου 1996, με πρωτοβουλία του Συλλόγου των Απανταχού Βλαχερναίων.
Ανάμεσα στους εξέχοντες αγωνιστές της επανάστασης του 1821 συγκαταλέγεται και ο Αλέξιος Νικολάου (Καπετάν Αλέξης)  ή Λεβιδιώτης, Στρατηγός. Ο Καπετάν Αλέξης είχε το ορμητήριό του στο Μοναστήρι της Παναγίας της Ελεούσας του Μπεζενίκου.
Στον τόπο αυτό, σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες (Φωτάκου, απομνημονεύματα περί της ελληνικής επεναστάσεως, σελ.616, δημοσιεύματος του Αθαν. Παπαγεωργίου και μαρτυριών των κατοίκων της Βλαχέρνας, ιδίως των παλαιότερων), ετάφη ο αγωνιστής μετά τον ηρωϊκό θάνατό του. Και αυτός ήτανε ο λόγος για τον οποίο ο Αθαν. Φ. Παπαγεωργίου με το ανωτέρω δημοσίευμα του στην εφημερίδα ¨Αρκαδικά¨ (5 Φεβρ. 1959) επρότεινε να τοποθετηθεί αναμνηστική πλάκα στο χώρο, όπου ο αγωνιστής ετάφη. 
Με αφορμή την ιδέα του Αθαν. Παπαγεωργίου, και λαμβάνοντας υπόψη την προσωπικότητα του αγωνιστή και την προσφορά του στον αγώνα του Εικοσιένα, ο επίτιμος επιθεωρητής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Βλαχερναίος κ. Δημήτριος Π. Λολώνης, απέστειλε σχετική πρόταση στον Σύλλογο των Απανταχού Βλαχερναίων, η οποία έγινε αποδεκτή. Επειδή όμως η Ι.Μ. Παναγίας της Ελεούσας είχε χαρακτηρισθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως διατηρητέο μνημείο με ζώνη προστασίας 100μ. γύρω του, χρειάστηκε να ζητηθεί από την καθ΄ύλην αρμόδια 5η εφορεία βυζαντινών αρχαιοτήτων, η σχετική απόφαση ανέγερσης του μνημείου σύμφωνα με τις προδιαγραφές. Έτσι με την αρ.πρωτ.933 (26-3-1995) απόφαση της 5ης εφορείας βυζαντινών Αρχαιοτήτων, ξεκίνησαν οι εργασίες ανέγερσης του μνημείου.
 
Από το 1996, ανελλιπώς 30 χρόνια, πραγματοποιείται εκδήλωση-μνημόσυνο στο μνημείο του Καπετάν Αλέξη από τον Σύλλογο των Απανταχού Βλαχερναίων (ανήμερα της Παναγίας, 15 Αυγούστου).
Σχολιάστε

Όνομα (υποχρεωτικό)

Email (υποχρεωτικό)

Τηλέφωνο

Σχόλια